ضمانت نامه بانکی چیست و چه کاربردی دارد

مقدمه

یکی از خدماتی که بانک‌ها به مشتریان خود ارائه می‌دهند ضمانت نامه بانکی است. بانک‌ها با ارائه ضمانت نامه به مشتریان خود علاوه ‌بر کسب سود، باعث تسهیل مبادلات اقتصادی می‌شوند و به رشد هرچه بیشتر اقتصاد یک جامعه کمک می‌کنند. در این مطلب راجع‌به ضمانت نامه بانکی و شرایط آن صحبت خواهیم کرد.

ضمانت نامه بانکی چیست؟

یک سند است که به موجب آن صادرکننده یا ضامن برحسب درخواست فرد متقاضی یا مضمون له متعهد می‌شود که بدون قید و شرط خاصی در یک تاریخ مشخص مقدار معینی وجه نقد را به منزله موضوع خاصی که مربوط به متقاضی است به او پرداخت کند. در نتیجه ضمانت‌نامه‌ بانکی یکی از مهم‌ترین سندها و خدماتی است که بانک‌ها به مشتریان خویش ارائه می‌کنند.

یک پیش‌نیاز مهم برای ارائه ضمانت‌نامه بانکی اعتبارسنجی مشتری‌ها است. این ضمانت‌ نامه‌ها غیرقابل انتقال به اشخاص دیگر هستند و فقط توسط فرد ذی‌نفع مشخص شده در متن ضمانت نامه قابل استفاده است. می‌توان گفت ضمانت‌نامه بانکی یک نوع عقد ضمان است که طبق ماده 684 قانون مدنی فرد مالی که بر دوش شخص دیگری است به عهده می‌گیرد.

انواع ضمانت نامه بانکی و کاربرد آن‌ها

ضمانت‌نامه بانکی در عناوین و کاربردهای مختلف به مشتریان ارائه می‌شود. در ادامه به بررسی انواع مختلف ضمانت نامه و کاربرد آن‌ها می‌پردازیم.

مزایده یا مناقصه

همان‌طور که از اسم این نوع ضمانت نامه مشخص است این ضمانت نامه برای مزایده و مناقصه‌ها به کاربرده می‌شود. در روند انجام مناقصه یا مزایده از افراد شرکت‌کننده که اکثرا شرکت‌ها هستند برای اطمینان از اجرای تعهدات خود و عدم انصراف ضمانت نامه بانکی دریافت می‌شود.

اگر شرکت‌کنندگان در مزایده ضمانت نامه ارائه نکنند از دور رقابت‌ها کنار گذاشته‌ می‌شوند. میزان ضمانت نامه مزایده یا مناقصه عموما 5 درصد مبلغ پایه مزایده است.

بازپرداخت یا ضمانت نامه ریالی تعهد پرداخت

ضمانت نامه  بازپرداخت برای تضمین بازپرداخت تسهیلات و وام‌های بانکی که فرد ضمانت‌خواه از بانک دریافت می‌کند، دریافت می‌شود.

گمرکی

ضمانت نامه گمرکی برای افرادی است که واردکننده کالا به کشور هستند. این نوع ضمانت نامه زمانی که فرد قادر به پرداخت حقوق گمرکی به صورت یکجا نباشد با سررسید مشخص از وی گرفته می‌شود.

حسن انجام تعهد

ضمانت نامه حسن انجام تعهد در جریان قراردادهای کار و تعهدات ناشی از امضای پیمان‌نامه‌ها از افراد گرفته می‌شود. ضمانت نامه حسن انجام تعهد به منظور تضمین انجام تعهدات به صورت احسن و اجرای تعهدات مندرج در قرارداد در زمان مشخص صادر می‌شود.

پیمان

ضمانت نامه پیمان در جریان قراردادهای پیمان‌کاری دولتی به کاربرده می‌شود. ضمانت نامه پیمان توسط دولت که به‌عنوان کارفرمای پروژه‌های عمرانی و تولیدی شناخته می‌شود از پیمان‌کاران پروژه‌های مختلف گرفته می‌شود.

پیش‌پرداخت

ضمانت نامه پیش‌پرداخت در جریان قراردادهای پیمان‌کاری و قراردادهای کاری استفاده می‌شود. گاهی ممکن است کارفرما در جریان یک قرارداد پیمان‌کاری برای تجهیز کارگاه و یا خرید وسایل مورد نیاز برای اجرای عملیات کاری مقداری پول به پیمان‌کار پرداخت می‌کند.

کارفرما در قبال این پولی که پرداخت می‌کند یک ضمانت نامه بانکی پیش‌پرداخت از پیمان‌کار دریافت می‌کند. در حین اجرای پروژه و تکمیل تجهیزات مبلغ ضمانت نامه پیش‌پرداخت نیز کمتر می‌شود.

استرداد کسور وجه‌الضمان

ضمانت‌نامه بانکی استرداد کسور وجه‌الضمان نیز در قراردادهای کاری استفاده می‌شود. در جریان پروژه‌های پیمان‌کاری فرد کارفرما از پیمان‌کار ضمانت نامه استرداد کسور وجه‌الضمان دریافت می‌کند که عموما 10 درصد از صورت وضعیت‌های پیمان‌کار است و در حسابی در نزد کارفرما نگهداری می‌شود.

ریالی حسن انجام کار

ضمانت نامه ریالی حسن انجام کار نیز در جریان قراردادهای پیمان‌کاری به کاربرده می‌شود. ضمانت نامه ریالی حسن انجام کار توسط کارفرما حین انعقاد قرارداد کار از کارگران پیمان‌کار گرفته می‌شود. به موجب این ضمانت نامه افراد تضمین می‌کنند که کار خود را به نحو احسن انجام می‌دهند. مبلغ ضمانت نامه ریالی حسن انجام کار معمولا 10 درصد مبلغ قرارداد منعقد شده است.

ضمانت نامه بانکی از چه اجزایی تشکیل می‌شود؟

ضمانت بانکی شامل موارد زیر است:

ضمانت‌خواه یا مضمون عنه: ضمانت‌خواه فردی است که طبق روابط پایه نظیر قرارداد، پیمانکاری، مزایده و روابط حقوقی دیگر تعهداتی در قبال ذی‌نفع به عهده می‌گیرد. ضمانت‌خواه برای تضمین اجرای تعهدت خود از بانک درخواست ضمانت نامه بانکی می‌کند.

ذی‌نفع یا مضمون له: شخصی که ضمانت نامه برای او صادر می‌شود.

وجه ضمانت نامه: مبلغی که طی ضمانت نامه بانک متعهد می‌شود آن را بپردازد.

خاتمه: تاریخ یا اتفاقی که به موجب آن ضمانت‌نامه بانکی از درجه اعتبار ساقط می‌شود.

پرکاربردترین ضمانت نامه بانکی کدام است؟

با توجه به توضیحات بالا پرکاربردترین ضمانت نامه بانکی، ضمانت نامه‌هایی است که برای قرارداد کار و پیمان‌کاری گرفته می‌شوند. افراد در حین پروژه‌های مختلف برای تضمین منافع مالی و قراردادی خود ضمانت نامه‌های مختلف دریافت می‌کنند. همچنین به موجب این ضمانت نامه‌ها کارفرما از اجرای تعهدات طرف قرارداد خود مطمئن می‌شود.

برای صدور ضمانت نامه بانکی چه شرایطی لازم است؟

گفتیم که این نوع ضمانت نامه‌ها توسط بانک‌ها به مشتریانشان ارائه می‌شود. صدور ضمانت‌نامه بانکی دقت بالایی می‌طلبد و باید قبل از صدور مشتریان به درستی اعتبارسنجی شوند.

به همین منظور بانک‌ها برای جلوگیری از هر اتفاقی شروط مختلفی برای متقاضی در نظر می‌گیرند. متقاضی ضمانت نامه بانکی باید وثیقه یا وثایق متعددی را ارائه دهد که با توجه به توان پرداختش توسط بانک مشخص می‌شود. در ادامه برخی وثایقی که ممکن است در جریان درخواست ضمانت نامه از افراد خواسته شود توضیح می‌دهیم.

ممکن است هنگام درخواست ضمانت‌نامه بانکی، بانک از فرد بخواهد یک سفته با ضمانت قابل‌قبول بانک ارائه دهد. همچنین ممکن است بانک اموال غیرمنقول، برگ وثیقه انبار عمومی مرتبط با کالا، سهام شرکت‌هایی که در بورس پذیرفته شده‌اند، کشتی و هواپیما را به عنوان وثیقه ضمانت نامه  از افراد دریافت کند.

برخی وثایق دیگری که می‌توان به بانک ارائه داد شامل موارد زیر است:

  • پول نقد یا طلا
  • اسناد خزانه یا اوراق قرضه دولتی
  • اوراق مشارکت منتشره طبق مجوز بانک مرکزی
  • سپرده سرمایه‌گذاری طولانی مدت یا حساب‌های پس‌انداز قرض‌الحسنه نزد همان بانک
  • حساب‌های ارزی و یا حساب‌های سپرده سرمایه‌گذاری طولانی مدت نزد دیگر بانک‌ها

تضمین بانک و موسسات اعتباری غیربانکی خارجی که دارای اعتبار باشند نیز می‌تواند به عنوان وثیقه برای دریافت ضمانت نامه به بانک ارائه شود.

ضمانت نامه بانکی چه مزایایی دارد؟

ضمانت نامه بانکی که به افراد واگذار می‌شود باعث رشد اقتصاد می‌شود. همچنین شرکت‌های تولیدی کوچک و نوپا می‌توانند با استفاده از این ضمانت‌نامه‌ها پیشرفت کرده و کسب‌وکار خود را گسترش دهند. ضمانت نامه همچنین باعث رشد معاملات تجاری مختلف می‌شود. ضمانت‌نامه بانکی همچنین باعث تسهیل امور اقتصادی و افزایش کارآفرینی خواهد شد.

این مقاله را به اشتراک بگذارید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هم‌اکنون عضو خبرنامه ما شوید