قانون کار چیست؟

قانون کار چیست؟

قانون کار، مجموعه از قوانین مختلف برای تعریف روابط بین کارگر و کارفرما است که از سوی دولت تعیین می گردد که در مواردی مانند استخدام، دستمزد، شرایط کار، اتحادیه های کارگری و روابط صنعتی اعمال می شود. در کلی ترین تعریف از این قانون، این واژه شامل بیمه تامین اجتماعی و از کارافتادگی نیز می شود.

بر خلاف قوانین قرارداد، جرم یا مالکیت، عناصر قانون کار تا حدودی کمتر از قواعد حاکم بر یک رابطه حقوقی خاص همگن هستند. قانون کار علاوه بر روابط قراردادی فردی که در موقعیت شغلی سنتی رشد می‌کند، به الزامات قانونی و روابط جمعی که اهمیت مهم تری در جوامع تولید انبوه دارند، روابط حقوقی جهت منافع اقتصادی سازمان‌یافته و دولت و حقوق مختلف و همچنین تعهدات مربوط به برخی از انواع خدمات اجتماعی می‌پردازد.

قانون کار به عنوان یک شاخه متمایز از قانون در جامعه حقوقی دانشگاهی به رسمیت شناخته شده است، اما میزان شناخته شدن آن به عنوان یک شاخه جداگانه از پروسه حقوقی به طور گسترده بسته به میزان وجود یک قانون یا سایر موارد متمایز متفاوت است.

مجموعه قوانین کار در کشور مربوطه، تا حدی به میزان وجود دادگاه‌ها یا دادگاه‌های کار مجزا، و تا حدی به میزانی که گروهی با نفوذ در حرفه وکالت به طور خاص به عنوان وکیل کار فعالیت می‌کنند بستگی دارد.

در ابتدا در شروع تعیین دامنه قانون کار اغلب به توسعه‌یافته‌ترین و مهم‌ترین صنایع، به شرکت‌های بزرگ تر، و به دستمزدگیران محدود می‌شود. به عنوان یک قاعده کلی، این محدودیت ها به تدریج حذف شده و دامنه قانون به صنایع دستی، صنایع و کشاورزی روستایی، شرکت های کوچک، کارکنان ادارات و در برخی کشورها، کارمندان عمومی گسترش می یابد.

بنابراین، مجموعه‌ای از قوانین که در اصل برای حمایت از کارگران یدی در شرکت‌های صنعتی در نظر گرفته شده بود، به تدریج به مجموعه گسترده‌تری از اصول و استانداردهای حقوقی تبدیل می‌شود که اساساً دو کارکرد دارد: حمایت از کارگر به عنوان طرف ضعیف‌تر در روابط استخدامی و تنظیم روابط بین گروه های ذینفع سازمان یافته.

با نرم افزار حسابداری نیکان تمامی امکانات یک نرم افزار حقوق و دستمزد را داشته باشید و با خیال آسوده کسب و کار خود را بچرخانید.

طبق قانون کار :

تمامی کارفرمایان، کارگران، مؤسسات تولیدی، خدماتی، صنعتی، کشاورزی و کارگاه ها موظف به تبعیت از قانون کار هستند.

کارگر کسی است که در مقابل دریافت وجهی مشخص اعم از دستمزد، سهم سود، حقوق و دیگر مزایا، برای یک کارفرما کار می‌کند.

کارفرما شخصی حقیقی یا حقوقی است که یک کارگر به درخواست او و با پرداخت حق‌‌الزحمه مشخص شده ، کاری را انجام می‌دهد. مدیران، مسئولان، سرپرستان و به‌‌طور کلی افرادی که مسئول اداره یک کارگاه هستند، نماینده کارفرما بوده و در صورتی که خارج از اختیار خود، تعهدی در قبال کارگر بنمایند و کارفرما آن را نپذیرد، کارفرما ضامن خواهد بود.

کارگاه مکانی است که کارگر به درخواست کارفرما در آنجا مشغول به کار می‌شود. همچنین تمام امکانات مانند نمازخانه، ناهارخوری، سرویس ایاب و ذهاب و غیره که به اقتضای کار متعلق به کارگاه هستند نیز شامل آن می‌شود.

کلیه کارفرمایان، کارگران، کارآموزان و کارگاه ها مشمول مقررات قوانین حقوق قانون کار و پایه حقوق وزارت کار هستند.

براساس قانون اساسی، اجبار به کار و بهره‌‌کشی از افراد ممنوع است و تمامی افراد فارغ از قوم، قبیله، نژاد، رنگ و زبان با یکدیگر برابر هستند و هیچ‌یک از این موارد منجر به امتیاز افراد نخواهد شد.

قانون کار
قانون کار

حقوق طبق اداره کار

درپایان هر سال براساس نرخ تورم، هزینه زندگی و معیشت افراد; دولت میزان افزایش حقوق سال بعدی را مشخص می کند. این قانون برای حمایت از کارگران تصویب شده است و مهم ترین هدف از تعیین این میزان افزایش حقوق برای جلوگیری از سوءاستفاده کارفرمایان از کارگران می باشد. شورای عالی کار پایه مبلغ حقوق اداره کار کارگران  را امسال (۱۴۰۰) با ۳۹ درصد افزایش نسبت به سال گذشته (۱۳۹۹)، به غیر از سایر مزایای مستمر ۲۶،۵۵۴،۹۵۰ ریال تعیین کرد. این افزایش حقوق ۳۹ درصدی برای حداقل دستمزد کارگران است و برای سایر سطوح افزایش حقوق ۲۶ درصد به اضافه ماهانه ۲,۴۸۳,۵۵۵ ریال تعیین شده است.

جدول حداقل حقوق وزارت کار ۱۴۰۰

مزد سال 1400 (ریال) مزد سال ۱۳۹۹ (ریال)شرح جزئیات
۲۶,۵۵۴,۹۵۰۱۹,۱۰۴,۲۷۰حداقل حقوق ماهیانه
۴,۵۰۰,۰۰۰۳,۰۰۰,۰۰۰حق مسکن ماهیانه
۶,۰۰۰,۰۰۰۴,۰۰۰,۰۰۰بن کارگری ماهیانه
۲,۶۵۵,۴۹۵۱,۹۱۱,۲۷۰حق اولاد (یک فرزند)
۴۶,۶۶۶۵۸,۳۳۰حق سنوات روزانه
۳۷,۰۵۴,۹۵۰          ۲۵,۳۵۴,۲۷۰مجموع دریافتی افراد (بدون سابقه کار)
۳۸,۴۵۴,۹۵۰۲۶,۱۰۴,۲۷۰مجموع دریافتی افراد متاهل بدون فرزند (با حداقل یک سال سابقه(
۳۹,۷۱۰,۴۴۵۲۷,۰۱۴,۶۹۰مجموع دریافتی افراد متاهل با یک فرزند (بدون سابقه کار)  
۴۲,۳۶۵,۹۴۰۲۸,۹۲۵,۱۱۰مجموع دریافتی افراد متاهل با دو فرزند (بدون سابقه کار)

قانون مرخصی وزارت کار

براساس قانون کار مرخصی در هر ماه ۲٫۵ روز مرخصی در کار‌های عادی وجود دارد. در کل سال این عدد برابر با 192 ساعت یا همان 26 روز است. به این نوع مرخصی، مرخصی استحقاقی می‌‌گویند که چهار جمعه در هر ماه هم شامل آن می‌‌شود.

البته انواع مختلفی از مرخصی وجود دارد که می توان به مرخصی استعلاجی، مرخصی ازدواج، مرخصی فوت، مرخصی بین تعطیلی،مرخصی زایمان،مرخصی حج، مرخصی بدون حقوق و مرخص پاس شیر انواع مرخصی اشاره نمود که نحوه محاسبه آن با مرخصی های دیگر متفاوت است.

قانون وزارت کار برای تسویه حساب

در پایان قرارداد هر کارگر با کارفرما برخی اقدامات برای پایان کار انجام می شود که اصطلاحا تسویه حساب با کارگر می‌گویند. و کارفرما باید تمام حق و حقوق کارگر را که شامل پرداخت حق‌الزحمه کارگران به همراه مزایا، عیدی و پاداش سالانه کارگران و میزان مرخصی استحقاقی و مبلغی هم تحت عنوان حق سنوات به آن‌ها می باشد را بپردازد تا دیگر هیچ تعهدی بر او باقی نماند. تمام موارد چه کارگر کار را ترک کرده باشد چه اخراج شده باشد به او پرداخت می شود.

در قانون وزارت کار برای تسویه حساب با کارگر ماده خاصی ندارد و زمان خاصی برای آن تعیین نشده است و انجام این کار تنها به توافق بین کارفرما و کارگر بستگی دارد. اما اگر مدت زمان تسویه حساب طول بکشد، کارگر می‌تواند اقدام به شکایت کند. بهتر و انسانی تر است که کارفرما تا کمتر از یک ماه از پایان قرارداد نسبت به پرداخت این موارد اقدام نماید.

سپس در پایان برای تسویه حساب با کارگر، کارفرما سندی را تنظیم می‌کند که شامل تمام حقوق و مزایای دوره‌ای که کارگر مشغول به کار بوده، و میزان پرداختی‌ها به کارگر در برگه تسویه حساب تعیین می‌شود و پس از پرداخت مبلغ، برگه تسویه به امضای کارگر می‌رسد. کارگر باید دقت کند که تمام حق و حقوق خود را در این مرحله دریافت کند زیرا بعد از این مرحله و امضا احتمالا به شکایت او در اداره کار رسیدگی نمی شود.

قانون اضافه کاری وزارت کار

براساس ماده 51 قانون ، کارگر نباید بیشتر از 8 ساعت در شبانه روز ساعت کاری داشته باشد و طبق همین قانون ساعات هفتگی کار نباید بیشتر 44 ساعت باشد. البته این ساعت کاری برای مشاغل سخت و زیان آور و زیرزمینی متفاوت است و این دسته از کارگران نباید ساعت کاری روزانه بیشتر از 6 و در هفته بیشتر از 36 ساعت داشته باشند.

این ساعات کاری با توافق طرفین می تواند به صورت شناور انجام شود به طور مثال کارگر یک روز می تواند 10 ساعت کار کند و روز بعد 6 ساعت اما در پایان هفته نباید بیشتر از ساعت کاری تعیین شده باشد و مجموع آن همان 44 ساعت شود. ساعات کار انجام شده با در نظر گرفتن ممنوعیت موضوع ماده 61 و قید «مگر در موارد استثنایی با توافق طرفین» در تبصره ماده 59 اضافه کار خواهد بود

محاسبه اضافه کاری براساس قانون برای هر ساعت اضافه کاری، برای پرداخت 40 درصد اضافه بر مزد هر ساعت کار عادی کارگر خواهد بود و در هنگام محاسبه ساعت اضافه کاری، باید 140 درصد مزد هر ساعت کار عادی کارگر را به عنوان مزد هر ساعت اضافه کاری آن در نظر گرفته شود.

ایا کارمندان معلول از مالیات معاف هستند

هزینه های مراقبت و توانبخشی این عزیزان قابل کسر از درآمد مشمول مالیات فرد معلول  یا شخصی که تکفل او را به عهده دارد می باشد. این شرایط براساس ماده 25 قانون حمايت از حقوق معلولان نوشته شده است. که باید ابتدا معلولیت در کمیسیون پزشکی تائید شود و سپس کارفرما هم آن را تائید کند.

ماده قانون های مهم کار

ماده 24 قانون کار

م در کل به نحوه تسویه در اتمام کار کارگر اشاره می کند کلیات این قانون به صورت زیر است :

در صورت پایان و اتمام قرارداد کار، حال این کار چه به صورت دائم یا به صورت موقت، کارفرما مکلف است به کارگری که مطابق قرارداد، یکسال یا بیشتر، به کار اشتغال داشته است برای هر سال سابقه، اعم از متوالی و مستمر براساس آخرین حقوق دریافتی کارگر، مبلغی معادل یک ماه حقوق به عنوان مزایای پایان کار به وی پرداخت نماید. هر چند که تاکید بر این است که مستمر باشد اما قانونگذار سابقه کار متناوب را نیز برای بهره مندی از مزایای پایان کار به رسمیت شناخته است

ماده 36 قانون کار

ماده 36 قانون کار به مزد دریافتی کارگر اشاره می کند این قانون شامل 3 تبصره می باشد که در زیر آن را توضیح خواهیم داد:

این مزد ثابت بیان شده به مجموع مزد شغل و مزایای ثابت پرداختی به تبع شغل اشاره می کند.

تبصره 1 ماده 36 قانون کار : درکارگاههایی از طرح طبقه بندی وارزیابی مشاغل تبعیت نمی کنند منظور از مزایای ثابت پرداختی به تبع شغل ، مزایایی است که برحسب ماهیت شغل یا محیط کار و برای ترمیم مزد در ساعات عادی کار پرداخت می گردد. این مزایا شامل مزایای سختی کار ، مزایای سرپرستی ، فوق العاده شغل و غیره می باشد.

تبصره 2 ماده 36 قانون کار : در کارگاههایی که از طرح طبقه بندی مشاغل تبعیت می کنند مزد گروه و پایه ، مزد مبنا را تشکیل می دهد.

تبصره 3 ماده 36 قانون کار : مزایای رفاهی و انگیزه ای از قبیل کمک هزینه مسکن ، خواربار و کمک عائله مندی ، پاداش افزایش تولید و سود سالانه جزء مزد ثابت و مزد مبنا محسوب نمی شود.

ماده 62 قانون کار

اشاره می کند که روز جمعه، روز تعطیل هفتگی کارگران می‌باشد و اگر کارگری در روز جمعه مشغول به کار باشد این کار باید با استفاده از مزد می باشد. ماده 62 دارای 3 تبصره می باشد.

تبصره 1 ماده 62 قانون کار: در امور مربوط به خدمات عمومی از قبیل آب، برق، اتوبوسرانی و یا در کارگاه‌هایی که حسب نوع یا ضرورت کار و یا توافق طرفین، به‌طور مستمر روز دیگری برای تعطیل تعیین شود همان روز در حکم روز تعطیل هفتگی خواهد بود و به هر حال تعطیل یک روز معین در هفته اجباری ‌است.

کارگرانی که به هر عنوان به این ترتیب روزهای جمعه کار می‌کنند، در مقابل عدم استفاده از تعطیل روز جمعه ۴۰% اضافه بر مزد دریافت خواهند کرد.

تبصره 2 ماده 62 قانون کار: در صورتی که روزهای کار در هفته کمتر از شش روز باشد، مزد روز تعطیل هفتگی کارگر معادل یک ششم مجموع مزد یا حقوق دریافتی‌وی در روزهای کار در هفته خواهد بود.

تبصره 3 ماده 62 قانون کار: کارگاه‌هایی که با انجام ۵ روز کار در هفته و ۴۴ ساعت کار قانونی کارگرانشان از دو روز تعطیل استفاده می‌کنند، مزد هر یک از دو روز‌تعطیل هفتگی برابر با مزد روزانه کارگران خواهد بود.

ماده 63 قانون کار

علاوه بر تعطیلات رسمی کشور، روز کارگر (۱۱ اردیبهشت) نیز جزء تعطیلات رسمی کارگران به حساب می‌آید و در صورت کار باید با مزد باشد.

ماده 64 قانون کار

به مرخصی های کارگر اشاره می نماید: مرخصی استحقاقی سالانه کارگران با استفاده از مزد و احتساب چهار روز جمعه، جمعاً یک ماه است. سایر روزهای تعطیل جزء روزهای مرخصی محسوب نخواهد شد. برای کار کمتر از یک سال مرخصی مزبور به نسبت مدت کار انجام یافته محاسبه می‌شود.

ماده 51 قانون کار

مربوط به ساعات کاری کارگر می باشد و شامل 2 تبصره می باشد. ساعت كار در اين قانون مدت زماني است كه كارگر نيرو يا وقت خود را به منظور انجام كار در اختيار كارفرما قرارمي دهد به غير از مواردي كه در اين قانون مستثني شده است ساعات كار كارگران در شبانه روز نبايد از ۸ ساعت تجاوز نمايد.

تبصره 1 ماده 51 قانون کار: كارفرما با توافق كارگران ، نماينده يا نمايندگان قانوني آنان مي تواند ساعات كار را در بعضي از روزهاي هفته كمتر از ميزان مقرر و در ديگر روزها اضافه بر اين ميزان تعيين كند به شرط آنكه مجموع ساعات كار هر هفته از ۴۴ ساعت تجاوز نكند.

تبصره 2 ماده 51 قانون کار: در كارهاي كشاورزي كارفرما مي تواند با توافق كارگران نماينده يا نمايندگان قانوني آنان ساعات كار در شبانه روز باتوجه به كار ، عرف و فصول مختلف تنظيم نمايد.

ماده 34 قانون کار

کلیه دریافت های قانونی که کارگر به اعتبار قرارداد کار اعم از مزد یا حقوق ، کمک عائله مندی ، هزینه های مسکن ، خواربار، ایاب و ذهاب ، مزایای غیرنقدی ، پاداش افزایش تولید، سود سالانه و نظایر آنها دریافت می نماید را حق السعی می نامند.

ماده 66 قانون کار

در ماده 66 قانون کار اشاره می کند که کارگر نمی تواند بیش از ۹ روز از مرخصی سالانه خود را ذخیره کند و در پایان سال فقط این 9 روز را کارفرما به او پرداخت خواهد نمود.

ماده 74 قانون کار

مدت مرخصی استعلاجی، با تایید سازمان تامین اجتماعی، جزء سوابق کار و بازنشستگی کارگران محسوب خواهد شد.

اصل ماده 74 قانون کار: قانون مربوط به تعیین عیدی و پاداش سالانه کارگران شاغل در کارگاه‌های مشمول قانون کار- مصوب 6/12/1370- وماده(8)‌قانون رفع برخی از موانع تولید و سرمایه‌گذاری صنعتی- مصوب 25/8/1387 لغو و عبارت« شورای کارگاه» و «هیات حل اختلاف کارگر و کارفرما»‌ از ماده(13) قانون دیوان عدالت اداری- مصوب 9/3/1385- حذف می‌شود.

ماده 47 قانون کار

به منظور ایجاد انگیزه برای تولید بیشتر و کیفیت بهتر و تقلیل ضایعات و افزایش علاقمندی و بالا بردن سطح درآمد کارگران، طرفین،‌ قرارداد دریافت و پرداخت پاداش افزایش تولید را مطابق که به تصویب وزیر کار و امور اجتماعی تعیین می‌شود منعقد می‌نمایند.

این مقاله را به اشتراک بگذارید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هم‌اکنون عضو خبرنامه ما شوید