قیمت گذاری موجودی کالا

بخش مهمی از دارایی‌های جاری بسیاری از موسسات تجاری و تولیدی را موجودی کالا تشکیل می‌دهد. به همین دلیل ارزش‌یابی و قیمت گذاری موجودی کالا می‌تواند در وضعیت مالی و عملکرد موسسه تاثیرگذار باشد. امروزه در حسابداری روش‌های دائمی و ادواری برای نگهداری کالا و راه‌حل‌های متفاوتی مانند فایفو و لایفو برای قیمت گذاری کالا تعریف شده‌اند.

از آن جایی که گرفتن موجودی کالا در پایان هر دوره، محاسبه و ثبت قیمت کالای فروش رفته در طول یک دوره بسیار اهمیت دارد در این مطلب تصمیم داریم تا شما را با روش‌های قیمت گذاری و نگهداری موجودی کالا آشنا کنیم. بنابراین به توجه به ضرورت این محبث در حسابداری حتما تا پایان این مطالب با ما همراه باشید.

چرا قیمت گذاری کالا اهمیت دارد؟

بین مفاهیمی که در دنیای حسابداری و بازاریابی همیشه از آن یاد می‌شود قیمت گذاری از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است زیرا قیمت گذاری موجودی کالا تنها فاکتوری هست که به صورت مستقیم باعث ایجاد درآمد می‌شود.

به طور مثال تصور کنید قرار است دو محصول را با هم مقایسه‌ کنید، اولین موردی که به آن توجه می‌کنید قیمت کالاها است. هر مقایسه‌ای که قرار است از یک محصول صورت گیرد در درجه اول از قیمت آن شروع خواهد شد. حساسیت قیمت گذاری کالا به قدری بالا است که اگر اشتباهی در آن رخ دهد ممکن است باعث نابودی محصول، اعتبار کسب و کار یا حتی از بین رفتن سود کالا شود.

به همین خاطر است که روش‌های قیمت گذاری و ارزشیابی کالا مهم است و تأثیر زیادی در مباحث حسابداری دارد جوری که نباید از آن غافل شد. در فرآیند قیمت گذاری رعایت نکاتی ضرورت دارد. نکاتی مانند تطابق قیمت محصول با ویژگی‌ها و مزایای آن، زمان دقیق و صحیح برای افزایش یا کاهش قیمت، شناسایی زمان درست برای فروش محصول و ارائه خدمات ارزان و در نهایت باید بازخوردهای تغییر قیمت محصول و خدمات در بازار بررسی‌ شود.

گردش موجودی کالا

ورود و خروج موجودی کالا در یک واحد اقتصادی در دو قالب گردش فیزیکی کالا و گردش بهای تمام شده انجام می‌شود.

گردش فیزیکی

گردش فیزیکی کالا با توجه به ماهیت کالا و نحوه نگهداری موجودی کالا انجام می‌شود. درباره کالاهای فاسد شدنی ابتدا کالایی فروخته یا از انبار خارج می‌شود که مقدم بر بقیه کالاهای وارد شده باشد. دسترسی به کالاها نیز در گردش فیزیکی مهم است چرا که اگر دسترسی به کالاهایی که دیرتر از اقلام مشابه به انبار وارد شده‌اند راحت‌تر باشد، تحویل کالا از آنها صورت می‌گیرد.

گردش بهای تمام شده

 بهای تمام شده موجودی مستقیم روی قیمت گذاری موجودی کالا و کالای فروش رفته تاثیر دارد و از این رو بر اقلام و صورتحساب سود و زیان موثر است. به همین دلیل در مقایسه با گردش فیزیکی مهم‌تر است. محاسبه بهای تمام شده موجودی کالاها را می‌توان از روش‌های مختلفی انجام داد که در ادامه آنها را بررسی می‌کنیم.

روش‌های نگهداری موجودی کالا

جهت ثبت عملیات مربوط به نگهداری، خرید و فروش کالا می‌توان از دو سیستم به نام‌های سیستم‌ ثبت ادواری و سیستم‌ ثبت دائمی استفاده کرد که در ادامه به توضیح اجمالی درباره این دو سیستم می‌پردازیم.

سیستم ثبت ادواری

در این سیستم مقدار موجودی کالا با شمارش فیزیکی آنها در یک تاریخ معین انجام می‌شود. سپس با توجه به شمارش انجام شده، قیمت گذاری موجودی کالا با توجه به یکی از روش‌های ارزشیابی استفاده شده انجام می‌شود و در پایان سال مالی پس‌‌ از ارزیابی موجودی کالا، ثبت اصلاحی جایگزین کردن موجودی کالای پایان سال به جای ابتدای سال انجام می‌شود.

سیستم ثبت دائمی

در این سیستم خرید فروش و نگهداری هر یک از کالاها به محض وقوع در حساب موجودی کالا ثبت می‌شود. به لحاظ تئوری شمارش فیزیکی موجودی کالا در این سیستم‌ ضروری نیست اما برای کنترل ارقام درج شده در سوابق حسابداری این کار انجام می‌شود و هرگونه مغایرت بین موجودی عینی‌ و موجودی ثبت شده در دفاتر بررسی و مرتفع می‌گردد.

روش‌های قیمت گذاری موجودی کالا

فایفو

در این روش قیمت گذاری فرض بر این گذاشته می‌شود که اولین صادره از اولین وارده بوده و بدین صورت اولین کالای خریداری شده قبل از دیگر کالاها به فروش رفته یا صادر می‌شود.

استفاده از این روش‌ باعث می‌شود تا بهای تمام شده برای کالاهای باارزش‌ بازار برای جایگزین کردن موجودی کالا، نزدیک‌تر شود. این روش جزو صحیح‌ترین راهکارهای قیمت گذاری موجودی کالا محسوب می‌شود زیرا با فروش قدیمی‌ترین کالای موجود در انبار خطر فرسودگی موجودی و ضرر را کاهش می‌دهد.

لایفو

از دیگر روش‌های‌ قیمت‌ گذاری موجودی کالا لایفو است. در این روش این‎گونه تصور می‌شود که جدیدترین کالای خریداری شده قبل از سایر کالاها به فروش می‌رسد. و نتیجه این کار مطابقت آخرین هزینه‌ها به درآمدهای جاری خواهد بود.

اعمال این روش‌ را باعث هماهنگی هزینه‌ها با میزان درآمد می‌شود. این روش‌ معمولا درآمد خالص را کاهش می‌دهد اما زمانی که قیمت کالا در حال بالا رفتن است باعث شود بیشتر می‌شود.

شناسایی ویژه

این روش در بین روش‌های ارزشیابی کالا فقط برای مواردی قابل استفاده هست که امکان تفکیک خریدها را به طور عینی از یکدیگر وجود داشته باشد. به این ترتیب با گرفتن موجودی کالا می‌توان اقلام باقی مانده از هر خرید را شناسایی کرد. همچنین میتوان قیمت نهایی هر کالا را طبق صورتحساب‌های مربوط به آن قلم پیدا کرد. البته در  این روش امکان تحریف سود کالا برای اقلام مشابه با قیمت متفاوت وجود دارد.

قیمت میانگین موزون ( سیستم ادواری )

قیمت میانگین موزون که در پایان هر دوره حساب می‌شود به روش منظور کردن قیمت خرید یک واحد، تعداد کالای خریداری شده در طول دوره و موجودی کالاهای ابتدای دوره محاسبه می‌شود. با بیانی دیگر قیمت میانگین موزون یک کالا از تقسیم کردن بهای تمام شده کالاهای آماده به فروش در تعداد کالاهای آماده برای فروش به دست خواهد آمد.

نتایجی که به کار بردن این روش به دست می آید چه در قیمت گذاری موجودی کالاها و چه از لحاظ تاثیر بر اندازه‌گیری سود، بین نتایج حاصل از اعمال روش فایفو و روش لایفو قرار دارد. ارزش موجودی کالا که با استفاده از روش میانگین موزون محاسبه می شود با ارزش جاری کالاها تطابق ندارد.

قیمت میانگین متحرک ( سیستم دایمی )

در این روش میانگین موزون، بهای تمام شده هر کالا در پایان سال مالی با توجه به تمام اطلاعات ثبت شده در خصوص خریدهای طی سال، محاسبه می‌شود علی رغم اینکه در روش میانگین متحرک  محاسبه قیمت میانگین به شکل مقطعی و در تاریخ‌های معینی با توجه به اطلاعات موجود تا آن زمان انجام می‌شود. تفاوت‌های ذکر شده چگونگی انجام محاسبات در آخر منجر به ایجاد تفاوت در نتایج دو روش میانگین موزون و میانگین متحرک خواهد شد.

نتیجه‌گیری

خرید و فروش کار اصلی بسیاری از واحد‌های بازرگانی و اقتصادی است. بنابراین به منظور بهره‌مندی از سود بیشتر و جلوگیری از ضرر و زیان باید از روش‌های صحیح نگهداری موجودی کالا استفاده کنند. استفاده از نرم‌افزارهای مرتبط می‌تواند تمام موارد گفته شده را تحت پوشش قرار دهد و قیمت گذاری موجودی کالا را به روشی صحیح و درست انجام دهد

این مقاله را به اشتراک بگذارید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

هم‌اکنون عضو خبرنامه ما شوید